BẢO VỆ TRẺ EM TRÊN MÔI TRƯỜNG MẠNG: NGHĨA VỤ CỦA CÁ NHÂN, GIA ĐÌNH VÀ NỀN TẢNG SỐ

Theo Luật Trẻ em năm 2016 và các quy định pháp luật hiện hành, trẻ em có quyền được bảo vệ đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, danh dự, nhân phẩm và được tiếp cận thông tin phù hợp với độ tuổi. Pháp luật xác lập trách nhiệm của gia đình, cơ sở giáo dục, cơ quan, tổ chức và cá nhân trong việc phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý những hành vi xâm hại trẻ em trên môi trường mạng. Đặc biệt, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 và Luật An ninh mạng năm 2025 tiếp tục bổ sung các yêu cầu pháp lý nhằm bảo vệ thông tin cá nhân, quyền riêng tư và sự an toàn của trẻ em khi tham gia các hoạt động trực tuyến.

Về trách nhiệm của cá nhân và gia đình, cha mẹ, người giám hộ và người chăm sóc có nghĩa vụ hướng dẫn trẻ em sử dụng Internet an toàn, nhận diện những nguy cơ trực tuyến và bảo vệ thông tin cá nhân. Việc đăng tải hình ảnh, công khai thông tin về sức khỏe, học tập hoặc đời sống riêng tư của trẻ em phải tuân thủ những điều kiện pháp luật tương ứng, đồng thời bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ. Bên cạnh đó, gia đình cần quan tâm, lắng nghe và hỗ trợ trẻ khi phát hiện dấu hiệu bị đe dọa, bắt nạt, dụ dỗ hoặc xâm hại trên không gian mạng.

Đối với trách nhiệm của nhà trường và các nền tảng số, pháp luật yêu cầu cơ sở giáo dục tăng cường tuyên truyền, giáo dục kỹ năng sử dụng mạng an toàn và phối hợp với gia đình trong việc bảo vệ trẻ em. Đồng thời, các tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên môi trường mạng phải thực hiện những nghĩa vụ tương ứng với loại hình dịch vụ, bao gồm bảo vệ thông tin cá nhân, áp dụng biện pháp bảo đảm an toàn, cảnh báo nội dung không phù hợp và tiếp nhận, xử lý thông tin vi phạm theo quy định. Việc thu thập, sử dụng hoặc chia sẻ dữ liệu cá nhân của trẻ em phải có căn cứ pháp lý phù hợp và tuân thủ các yêu cầu bảo vệ riêng đối với nhóm chủ thể này.

Trong thực tiễn, việc phòng ngừa và xử lý hành vi xâm hại trẻ em trên môi trường mạng cần được thực hiện kịp thời, đúng quy định pháp luật. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, cá nhân, gia đình và cơ sở giáo dục cần chủ động lưu giữ chứng cứ hợp pháp, hạn chế phát tán những hình ảnh, thông tin nhạy cảm và thông báo cho cơ quan có thẩm quyền hoặc tổ chức có chức năng bảo vệ trẻ em. Đặc biệt, Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em 111 là kênh tiếp nhận thông tin, tư vấn và hỗ trợ bảo vệ trẻ em, hoạt động miễn phí, liên tục 24 giờ mỗi ngày.

Như vậy, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng không chỉ là trách nhiệm của gia đình mà còn là nghĩa vụ pháp lý của các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan. Việc kết hợp giữa giáo dục kỹ năng số, bảo vệ dữ liệu cá nhân và thực hiện các biện pháp phòng ngừa, can thiệp kịp thời sẽ góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, bảo đảm quyền và lợi ích tốt nhất của trẻ em.