Khoa Luật học || Trường Đại học Bình Dương

https://luat.bdu.edu.vn


ĐIỀU KIỆN KẾT HÔN VÀ CÁC TRƯỜNG HỢP CẤM KẾT HÔN THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Kết hôn là sự kiện pháp lý quan trọng, làm phát sinh quan hệ hôn nhân cùng các quyền và nghĩa vụ về nhân thân, tài sản giữa vợ và chồng. Tuy nhiên, quyền kết hôn không chỉ phụ thuộc vào ý chí của các bên mà còn phải tuân thủ những điều kiện do pháp luật quy định. Việc xác định đúng điều kiện kết hôn và nhận diện các trường hợp bị cấm có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm quyền tự do kết hôn, duy trì chế độ hôn nhân tiến bộ và phòng ngừa những tranh chấp pháp lý phát sinh.

Theo khoản 1 Điều 8 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, việc kết hôn phải đáp ứng bốn điều kiện cơ bản: nam từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi; việc kết hôn do hai bên tự nguyện quyết định; các bên không bị mất năng lực hành vi dân sự và không thuộc trường hợp cấm kết hôn theo quy định pháp luật. Đây là những điều kiện bắt buộc nhằm bảo đảm các chủ thể có đủ khả năng nhận thức, quyết định và chịu trách nhiệm đối với quan hệ hôn nhân được xác lập.

Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 nghiêm cấm các hành vi như kết hôn giả tạo, tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cản trở kết hôn và yêu sách của cải trong kết hôn. Pháp luật cũng nghiêm cấm hành vi vi phạm chế độ một vợ, một chồng; kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu trực hệ, có họ trong phạm vi ba đời hoặc thuộc các quan hệ gia đình, nuôi dưỡng mà pháp luật cấm. Đáng lưu ý, khoản 2 Điều 8 quy định Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính, nhưng không xác định đây là hành vi bị cấm kết hôn theo khoản 2 Điều 5.

Về thủ tục xác lập quan hệ hôn nhân, Điều 9 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định việc kết hôn phải được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Theo đó, việc tổ chức lễ cưới, chung sống hoặc được gia đình thừa nhận không thể thay thế thủ tục đăng ký kết hôn. Trường hợp đã đăng ký nhưng vi phạm điều kiện kết hôn, Tòa án có thể xem xét hủy việc kết hôn trái pháp luật theo quy định tại các Điều 10, 11 và 12. Ngược lại, trường hợp nam, nữ chung sống như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng; quyền, nghĩa vụ đối với con và quan hệ tài sản được giải quyết theo các Điều 14, 15 và 16 của Luật này. Do đó, cần phân biệt rõ hậu quả pháp lý của việc hủy kết hôn trái pháp luật, chung sống không đăng ký kết hôn và ly hôn.

Như vậy, việc tuân thủ các điều kiện kết hôn không chỉ bảo đảm tính hợp pháp của quan hệ hôn nhân mà còn góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên và những người có liên quan. Mỗi cá nhân cần chủ động tìm hiểu quy định về độ tuổi, tình trạng hôn nhân, sự tự nguyện và các trường hợp bị cấm trước khi đăng ký kết hôn, qua đó hạn chế tranh chấp và xây dựng quan hệ hôn nhân bình đẳng, tự nguyện, tiến bộ.

Tác giả: admin_law