TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ KHI SỬ DỤNG, CHIA SẺ THÔNG TIN TRÊN MẠNG XÃ HỘI: NHỮNG LƯU Ý TỪ GÓC ĐỘ PHÁP LUẬT

Theo quy định pháp luật Việt Nam, cá nhân có quyền tự do ngôn luận, bày tỏ quan điểm và tiếp cận thông tin trong khuôn khổ pháp luật. Tuy nhiên, việc thực hiện các quyền này phải bảo đảm không xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín, quyền về hình ảnh, đời sống riêng tư và các quyền, lợi ích hợp pháp của chủ thể khác. Bộ luật Dân sự năm 2015 xác lập cơ chế bảo vệ quyền nhân thân, cho phép người bị xâm phạm yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm, gỡ bỏ hoặc cải chính thông tin, xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại khi có đủ căn cứ pháp luật.

Bên cạnh trách nhiệm dân sự, hành vi sử dụng, chia sẻ thông tin trái pháp luật trên mạng xã hội còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Luật An ninh mạng năm 2025, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, quy định những hành vi bị nghiêm cấm trên không gian mạng, trong đó có việc đăng tải, phát tán thông tin bịa đặt, sai sự thật gây ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân hoặc an ninh, trật tự xã hội. Đồng thời, các quy định về quản lý, cung cấp và sử dụng thông tin trên mạng cùng Nghị định số 330/2026/NĐ-CP thiết lập cơ chế xử lý đối với những hành vi vi phạm, bao gồm hình thức xử phạt và các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

Đối với những hành vi có tính chất, mức độ nguy hiểm và đáp ứng đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự hiện hành. Các hành vi như làm nhục người khác, vu khống hoặc sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông để thực hiện hành vi phạm tội có thể làm phát sinh trách nhiệm hình sự khi đáp ứng điều kiện luật định. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc đưa ra ý kiến nhận xét, phản biện, phê bình hợp pháp với hành vi cố ý cung cấp thông tin sai sự thật, xúc phạm nghiêm trọng hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.

Trong thực tiễn, người sử dụng mạng xã hội cần thận trọng khi đăng tải, bình luận hoặc chia sẻ thông tin, đặc biệt là những nội dung liên quan đến đời sống riêng tư, hình ảnh cá nhân và thông tin chưa được kiểm chứng. Việc chia sẻ lại thông tin từ người khác không đương nhiên loại trừ trách nhiệm pháp lý của người chia sẻ. Khi phát hiện thông tin có dấu hiệu vi phạm, người bị ảnh hưởng nên lưu giữ chứng cứ điện tử, sử dụng cơ chế báo cáo của nền tảng và yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình theo quy định.

Như vậy, sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm không chỉ là yêu cầu về văn hóa ứng xử mà còn là nghĩa vụ tuân thủ pháp luật của mỗi cá nhân. Việc kiểm chứng thông tin, tôn trọng quyền của người khác và thực hiện quyền tự do biểu đạt đúng pháp luật sẽ góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh và văn minh.