XỬ LÝ HÀNH VI CUNG CẤP, CHIA SẺ THÔNG TIN SAI SỰ THẬT TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG: CĂN CỨ VÀ TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ

Theo Luật An ninh mạng năm 2025 và các quy định pháp luật hiện hành, việc cung cấp, đăng tải hoặc chia sẻ thông tin bịa đặt, sai sự thật gây ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân hoặc trật tự, an toàn xã hội có thể bị xem xét xử lý theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, cần phân biệt thông tin sai sự thật với ý kiến nhận xét, quan điểm cá nhân hoặc thông tin chưa được kiểm chứng. Việc xác định hành vi vi phạm phải căn cứ vào nội dung, tính xác thực của thông tin, hành vi của chủ thể và những điều kiện pháp lý tương ứng.

Về trách nhiệm dân sự, Bộ luật Dân sự năm 2015 ghi nhận quyền của cá nhân trong việc bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín và các quyền nhân thân khác. Khi thông tin sai sự thật xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp, người bị ảnh hưởng có thể yêu cầu chấm dứt hành vi, gỡ bỏ, cải chính thông tin, xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại khi đáp ứng đầy đủ các căn cứ luật định. Việc xác định mức bồi thường phải dựa trên thiệt hại thực tế, mối quan hệ nhân quả và những yếu tố pháp lý có liên quan.

Đối với trách nhiệm hành chính, Nghị định số 330/2026/NĐ-CP quy định các hành vi vi phạm liên quan đến việc cung cấp, chia sẻ và phát tán thông tin sai sự thật trên không gian mạng. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, cá nhân hoặc tổ chức có thể bị xử phạt và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc gỡ bỏ, xóa hoặc cải chính thông tin theo quy định. Việc xử phạt phải bảo đảm đúng hành vi, thẩm quyền, trình tự và thủ tục pháp luật quy định.

Đối với trách nhiệm hình sự, hành vi tạo lập hoặc phát tán thông tin sai sự thật có thể bị truy cứu trách nhiệm khi đáp ứng đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm theo Bộ luật Hình sự hiện hành, chẳng hạn đối với hành vi vu khống hoặc các hành vi phạm tội khác được thực hiện thông qua mạng máy tính, mạng viễn thông. Việc xác định trách nhiệm hình sự phải căn cứ vào hành vi, yếu tố lỗi, hậu quả và những dấu hiệu pháp lý của từng tội danh, không thể chỉ dựa vào số lượt chia sẻ hoặc mức độ lan truyền của thông tin.

Trong thực tiễn, việc xử lý thông tin sai sự thật cần gắn với trách nhiệm của từng chủ thể tham gia. Người trực tiếp tạo lập, đăng tải và người chia sẻ lại thông tin có thể phải chịu trách nhiệm tương ứng với hành vi của mình khi đáp ứng các điều kiện luật định. Vì vậy, người sử dụng mạng xã hội cần chủ động kiểm chứng nguồn tin, tránh cắt ghép hoặc làm sai lệch nội dung và thận trọng khi chia sẻ thông tin chưa được xác thực. Khi quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm, cá nhân, tổ chức cần lưu giữ chứng cứ điện tử và sử dụng các cơ chế yêu cầu xử lý phù hợp theo quy định pháp luật.

Như vậy, xử lý hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật trên không gian mạng phải dựa trên căn cứ pháp lý cụ thể, bảo đảm phân biệt rõ trách nhiệm dân sự, hành chính và hình sự. Việc nâng cao ý thức kiểm chứng thông tin, tuân thủ pháp luật và tôn trọng quyền của người khác sẽ góp phần hạn chế thông tin sai sự thật, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể và xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh.