QUYỀN VỀ ĐỜI SỐNG RIÊNG TƯ, BÍ MẬT CÁ NHÂN VÀ BÍ MẬT GIA ĐÌNH TRONG PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Theo Hiến pháp năm 2013 và Bộ luật Dân sự năm 2015, mọi người đều có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình. Pháp luật bảo đảm an toàn, bí mật đối với thư tín, điện thoại, dữ liệu điện tử và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác. Việc thu thập, lưu giữ, sử dụng hoặc công khai thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình phải đáp ứng yêu cầu về sự đồng ý của chủ thể có liên quan, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Về phạm vi bảo vệ quyền riêng tư, pháp luật không chỉ bảo vệ những thông tin được xác định là bí mật mà còn ghi nhận quyền của cá nhân đối với đời sống riêng tư và việc kiểm soát thông tin liên quan đến mình. Đặc biệt, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, tiếp tục thiết lập cơ chế bảo vệ dữ liệu cá nhân trong quá trình thu thập, lưu trữ, sử dụng và chia sẻ. Theo đó, chủ thể dữ liệu có các quyền như được biết, đồng ý, truy cập, chỉnh sửa và yêu cầu xóa dữ liệu theo quy định. Tuy nhiên, việc thực hiện những quyền này phải tuân thủ các điều kiện, giới hạn và trường hợp ngoại lệ do pháp luật xác định.

Đối với bí mật gia đình và quyền riêng tư của trẻ em, pháp luật đặt ra những yêu cầu bảo vệ phù hợp với tính chất của thông tin và chủ thể liên quan. Việc công khai thông tin về quan hệ gia đình, hình ảnh, tình trạng sức khỏe, kết quả học tập hoặc thông tin riêng tư của trẻ em phải có căn cứ pháp lý phù hợp, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích tốt nhất của trẻ em. Quan hệ gia đình hoặc việc trực tiếp quản lý, sử dụng thiết bị điện tử không đương nhiên làm phát sinh quyền tự do thu thập, công khai hoặc chia sẻ thông tin riêng tư của người khác.

Trong thực tiễn, hành vi xâm phạm quyền riêng tư có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả vi phạm. Người bị xâm phạm có quyền yêu cầu chấm dứt hành vi, áp dụng biện pháp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, yêu cầu bồi thường thiệt hại khi đáp ứng các điều kiện luật định. Vì vậy, mỗi cá nhân cần thận trọng khi đăng tải hình ảnh, chia sẻ tin nhắn, công khai thông tin cá nhân hoặc sử dụng dữ liệu của người khác, đặc biệt trên mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến.

Như vậy, bảo vệ đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp luật mà còn thể hiện trách nhiệm tôn trọng quyền nhân thân của mỗi cá nhân. Việc nâng cao nhận thức, sử dụng thông tin có trách nhiệm và thực hiện đúng các quy định pháp luật sẽ góp phần xây dựng môi trường sống và không gian số an toàn, văn minh, tôn trọng quyền con người.