BẢO VỆ DANH DỰ, NHÂN PHẨM VÀ UY TÍN TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Theo Bộ luật Dân sự năm 2015, danh dự, nhân phẩm và uy tín của cá nhân là những giá trị nhân thân bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bảo vệ quyền lợi khi thông tin được đăng tải, chia sẻ gây ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm hoặc uy tín của mình. Tùy từng trường hợp, người bị xâm phạm có thể yêu cầu bác bỏ, gỡ bỏ, cải chính thông tin, xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại khi đáp ứng các điều kiện luật định. Những quyền này được bảo vệ không chỉ trong đời sống trực tiếp mà còn đối với các hành vi xảy ra trên không gian mạng.

Về trách nhiệm pháp lý đối với hành vi xâm phạm, pháp luật Việt Nam quy định các cơ chế xử lý tương ứng với tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi vi phạm. Bên cạnh trách nhiệm dân sự, hành vi đăng tải, chia sẻ thông tin bịa đặt, vu khống hoặc xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác trên không gian mạng có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định về an ninh mạng. Đối với những hành vi có tính chất nghiêm trọng, đáp ứng đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, người thực hiện còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự hiện hành.

Tuy nhiên, việc xác định hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm và uy tín cần được xem xét khách quan, toàn diện. Không phải mọi ý kiến nhận xét, phản biện hoặc phê bình gây bất lợi cho danh tiếng của một cá nhân đều là hành vi vi phạm pháp luật. Việc đánh giá cần căn cứ vào nội dung thông tin, tính xác thực, mục đích, cách thức thể hiện và hoàn cảnh đăng tải. Đồng thời, quyền tự do ngôn luận phải được thực hiện trong giới hạn pháp luật, bảo đảm không xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.

Trong thực tiễn, khi phát hiện thông tin có dấu hiệu xâm phạm danh dự, nhân phẩm hoặc uy tín, người bị ảnh hưởng cần chủ động lưu giữ tài liệu, chứng cứ điện tử như nội dung bài đăng, đường dẫn, thời điểm đăng tải và các thông tin liên quan. Đồng thời, có thể yêu cầu người đăng tải hoặc nền tảng mạng xã hội thực hiện biện pháp xử lý phù hợp, gửi kiến nghị đến cơ quan có thẩm quyền hoặc sử dụng các cơ chế bảo vệ quyền theo quy định pháp luật. Việc lựa chọn phương thức bảo vệ cần bảo đảm tính hợp pháp, tránh đáp trả bằng những hành vi có khả năng tiếp tục xâm phạm quyền của chủ thể khác.

Như vậy, bảo vệ danh dự, nhân phẩm và uy tín trên không gian mạng không chỉ là yêu cầu bảo đảm quyền nhân thân mà còn góp phần xây dựng môi trường giao tiếp số văn minh, an toàn và có trách nhiệm. Việc nâng cao nhận thức pháp luật, tôn trọng quyền của người khác và sử dụng các cơ chế bảo vệ hợp pháp là nền tảng quan trọng để hài hòa giữa quyền tự do biểu đạt và quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín của mỗi cá nhân.