BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN CỦA SINH VIÊN TRONG MÔI TRƯỜNG SỐ: QUYỀN, NGHĨA VỤ VÀ GIỚI HẠN PHÁP LÝ

Theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, dữ liệu cá nhân là dữ liệu số hoặc thông tin dưới dạng khác xác định hoặc giúp xác định một con người cụ thể. Trong môi trường giáo dục đại học, dữ liệu cá nhân của sinh viên có thể bao gồm thông tin định danh, hồ sơ tuyển sinh, kết quả học tập, thông tin liên hệ, hình ảnh và dữ liệu phát sinh từ hoạt động sử dụng các nền tảng số. Việc thu thập, xử lý những thông tin này phải tuân thủ các nguyên tắc pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, đồng thời bảo đảm quyền về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và quyền đối với hình ảnh theo quy định pháp luật dân sự.

Về quyền của sinh viên, pháp luật ghi nhận quyền được biết về hoạt động xử lý dữ liệu cá nhân; đồng ý hoặc không đồng ý và yêu cầu rút lại sự đồng ý; quyền xem, chỉnh sửa, yêu cầu cung cấp, xóa hoặc hạn chế xử lý dữ liệu; quyền phản đối việc xử lý dữ liệu và yêu cầu bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình theo quy định. Tuy nhiên, việc thực hiện các quyền này phải tuân thủ điều kiện, trình tự và những giới hạn pháp luật, đặc biệt đối với các trường hợp xử lý dữ liệu không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu.

Đối với trách nhiệm của cơ sở giáo dục đại học, việc thu thập, sử dụng và chia sẻ dữ liệu sinh viên phải phù hợp với mục đích, phạm vi và căn cứ pháp lý của hoạt động xử lý. Pháp luật về quản lý dữ liệu giáo dục và đào tạo yêu cầu các cơ sở giáo dục khai thác, sử dụng dữ liệu thuộc phạm vi quản lý theo đúng chức năng, nhiệm vụ và mục đích được phép. Đồng thời, cơ sở đào tạo cần áp dụng các biện pháp bảo mật, kiểm soát quyền truy cập, hạn chế tiết lộ thông tin trái phép và thiết lập cơ chế tiếp nhận, giải quyết yêu cầu của sinh viên liên quan đến dữ liệu cá nhân.

Bên cạnh đó, việc sử dụng dữ liệu cá nhân phải tuân thủ những giới hạn pháp lý nhất định. Việc sinh viên cung cấp thông tin để thực hiện thủ tục nhập học, quản lý đào tạo hoặc tham gia hoạt động học tập không đồng nghĩa với việc đồng ý cho sử dụng dữ liệu vào mọi mục đích khác. Hoạt động công khai kết quả học tập, chia sẻ thông tin liên hệ hoặc sử dụng hình ảnh sinh viên trong truyền thông cần có căn cứ pháp lý phù hợp, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người học. Những hành vi thu thập, sử dụng, tiết lộ hoặc chuyển giao dữ liệu cá nhân trái pháp luật có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.

Trong thực tiễn, sinh viên cần chủ động bảo vệ thông tin cá nhân, sử dụng tài khoản học tập an toàn, thận trọng khi chia sẻ dữ liệu trên mạng xã hội và tôn trọng dữ liệu cá nhân của người khác. Về phía cơ sở đào tạo, việc xây dựng quy trình quản lý dữ liệu minh bạch, nâng cao nhận thức bảo mật và chủ động phòng ngừa rủi ro là những yêu cầu cần thiết trong quá trình chuyển đổi số.

Như vậy, bảo vệ dữ liệu cá nhân của sinh viên không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp luật mà còn là yếu tố quan trọng bảo đảm quyền riêng tư, xây dựng niềm tin và nâng cao chất lượng quản trị đại học. Việc kết hợp trách nhiệm của cơ sở đào tạo với ý thức tự bảo vệ dữ liệu của sinh viên sẽ góp phần hình thành môi trường giáo dục số an toàn, minh bạch và bền vững.